Anthropic, hisselerinin yüzde 5'ini kamu yararına ayırıyor

Claude modellerinin geliştiricisi Anthropic, 18 Ekim'de hisselerinin yüzde 5'ini yeni bir Kamu Yararı Fonu'na ayıracağını açıkladı. Karar, hissedarların onayına bağlı. Şirket açıklamasında şu ifadeyi kullandı: "Hissedar onayına bağlı olarak, Anthropic hisselerinin yüzde 5'i bugün taahhüt ediliyor." Duyuru, şirketin kasım ayında halka arz sürecini başlatmaya hazırlandığı bir dönemde geldi. Fonun kimin denetiminde olacağı ve hangi takvimle dağıtım yapacağı henüz açıklanmadı.

Fonun en dikkat çekici yanı bir artış mekanizması içermesi. Şirket değeri, henüz açıklanmayan bir başlangıç değerinin üzerinde her yüzde 50 arttığında, yönetim kurulu fona hisselerin yüzde 2'si kadar ek pay aktarabilecek. Bu ek aktarımlar yönetim kurulunun takdirinde ve bir üst sınırı olup olmadığı belirtilmedi. Anthropic, yöneticilere şirket değerine bağlı artan hisse ödülleri vermek yerine bu payı kamu yararına yönlendirdiğini söylüyor. Teknoloji şirketlerinde yaygın olan bu tür ödüller, şirket değeri büyüdükçe yöneticilere milyarlarca dolarlık pay sağlayabiliyor.

Yüzde 5'lik yeni fon, önceki iki taahhüdün üzerine ekleniyor. Birincisi, Anthropic'in kurucu ortaklarının kendi hisselerinin yüzde 80'ini bağışlama sözü. İkincisi, çalışanların hisse bağışlarına şirketin eşleşme yaptığı program; çalışanların yaklaşık yarısı bu programa katılıyor. Üçü birlikte, hisselerin kabaca beşte birinin kamu yararına ayrılması anlamına geliyor. Şirket, raporlanan yaklaşık 2 trilyon dolarlık değerleme beklentisiyle halka açılırsa, yüzde 5'lik pay tek başına yaklaşık 100 milyar dolar eder.

Anthropic bir kamu yararı şirketi (public benefit corporation). Bu statüdeki şirketler kâr amacının yanında, ana sözleşmelerinde tanımladıkları bir kamu yararı hedefini de gözetmekle yükümlü. Yeni fon ise geleneksel bir vakıf ya da vergi muafiyetli kâr amacı gütmeyen kuruluş olarak değil, Anthropic'e tamamen ait bir limited şirket (LLC) olarak kurulacak. Şirkete göre bu yapı, farklı bağış biçimleri arasında esneklik sağlıyor. Şirket, fonun elindeki hisselerin ABD'de ya da yurt dışında lobi faaliyeti veya siyasi bağış için kullanılmayacağını taahhüt ediyor.

Anthropic üç olası kullanım alanı sayıyor: geleneksel kâr amacı gütmeyen kuruluşlara büyük bağışlar, belirli nüfus gruplarına doğrudan dağıtım ve iş gücü piyasasındaki etkilere yönelik daha cesur yaklaşımlar. Son madde, yapay zekânın işleri dönüştürmesinin yaratacağı sarsıntıya işaret ediyor. Şirket haziranda yapay zekânın ekonomik etkilerini araştırmak için 200 milyon dolarlık bir fon ayırmıştı. Yönetim yapısı ve fonu büyütecek değerleme eşikleri önümüzdeki aylarda açıklanacak; şirket ayrıca misyonuna karşı ilerlemesini anlatan bir kamu yararı raporu yayımlamayı planlıyor.

Yapay zekânın yaratacağı servetin nasıl paylaşılacağı, sektörün en büyük politik sorularından biri. OpenAI CEO'su Sam Altman da kamunun yapay zekâ şirketlerinde pay sahibi olması fikrini tartışıyor. Anthropic'in adımı bu tartışmayı soyut bir fikirden somut bir mekanizmaya taşıyor. Eleştirmenler ise asıl soruların yönetişimde olduğunu, yani parayı kimin hangi kriterle dağıtacağının henüz bilinmediğini vurguluyor.

Bu haber dev ölçekte bir şirketle ilgili ama ilke küçük işletmeye de uyuyor:

• Otomasyonun kazancını paylaş. Yapay zekâyla tasarruf ettiğin zamanın bir kısmını ekibinin eğitimine ya da yeni becerilere yatır; çalışan kaybı yerine yetkinlik kazancı yarat.
• Değerlerini yazıya dök. Müşteri ve çalışan, yapay zekâyı nasıl kullandığını ve kime fayda sağladığını açıkça görmek istiyor.
• Yatırımcı görüşmesine hazır ol. Halka arz öncesi büyük şirketlerin bu tür taahhütleri, yatırımcıların sosyal etki sorularını küçük şirketlere de taşıyacak.