Yapay zekâ bellek talebi 100 dolar altı telefonları bitiriyor

Rest of World'ün analizine göre dünyanın en ucuz akıllı telefonları piyasadan çekiliyor ve bunun nedeni yapay zekâ altyapısı. Üç büyük bellek üreticisi (Samsung, SK Hynix ve Micron) 2025'in sonlarından itibaren üretimlerinin büyük kısmını tüketici elektroniği yerine yapay zekâ veri merkezlerine kaydırdı. Bellek kıtlaşınca fiyatı yükseldi ve bu artış en çok, kâr marjı zaten çok düşük olan giriş seviyesi telefonları vurdu. 100 doların altındaki telefonların sevkiyatı 2026'nın ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 60 geriledi.

Tablo bölgelere göre daha da sert. Güneydoğu Asya'da Oppo'nun 100 dolar altı telefon sevkiyatı yüzde 96 düştü; Vivo ana giriş modelini çoğu pazarda 100 doların üzerine taşıdı. Geçen yıl satılan telefonların yüzde 81'inin 200 doların altında olduğu Afrika'da, 100 dolar altı telefon sevkiyatı ikinci çeyrekte yüzde 34 azaldı. 200 doların altındaki telefonlarda bellek artık malzeme maliyetinin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturuyor. Yeni modellerin fiyatları ortalama yüzde 25 civarında arttı; artış Hindistan'da yüzde 21, Asya-Pasifik'te yüzde 19, Orta Doğu ve Afrika'da yüzde 18 oldu.

Analistlere göre 171 milyon cihazlık 100 dolar altı segment, bellek fiyatları 2027 ortasında dengelense bile kalıcı olarak kârsız hale gelebilir. Bellek fiyatlarının en az 2028'e kadar artmaya devam etmesi bekleniyor ve üreticiler ürün yelpazelerini kalıcı olarak daha yüksek bir maliyet yapısına göre yeniden kuruyor. Araştırma şirketi IDC de bellek krizi nedeniyle 2026'da küresel akıllı telefon sevkiyatında yüzde 16,7 ile tarihin en büyük düşüşünü öngörüyor.

Rest of World'ün hesabına göre giriş seviyesi bir telefon artık en yoksul yüzde 20'lik kesimin aylık gelirinin yaklaşık yüzde 44'üne denk geliyor. Bu, internete ilk kez telefonla bağlanan milyonlarca insan için dijital dünyaya erişimin pahalılaşması demek. Mobil bankacılık, e-ticaret ve dijital kamu hizmetleri giderek telefona bağlandıkça, cihaz fiyatlarındaki artış dijital uçurumu derinleştirme riski taşıyor.

Yapay zekâ sunucuları iki tür bellek tüketiyor: işlemcinin yanında duran çok hızlı HBM ve sunucuların genel belleği olan DRAM. HBM üretimi aynı kapasitede daha az bit çıkardığı için, üreticiler HBM'e kaydıkça telefon ve bilgisayarlarda kullanılan sıradan belleğin arzı daralıyor. Üreticiler için hesap basit: yapay zekâ müşterileri çok daha yüksek fiyat ödüyor ve uzun vadeli alım taahhüdü veriyor. Telefon üreticileri ise fiyat artışını ya tüketiciye yansıtıyor ya da daha az bellekli modeller çıkarıyor. Giriş seviyesinde marj neredeyse sıfır olduğu için ikisi de zor; çoğu üretici bu segmentten çekilmeyi tercih ediyor.

Türkiye'de telefon fiyatları zaten kur ve vergi nedeniyle yüksek; küresel bellek maliyetlerindeki artış giriş ve orta segment fiyatlarına ek baskı yapacak. Kullanıcıların telefon değiştirme süresinin uzaması ve ikinci el pazarının büyümesi beklenebilir. Bu da uygulama ve web sitelerinin daha eski, daha düşük donanımlı cihazlarda çalışmak zorunda kalacağı anlamına geliyor.

Kullanıcılarınızın önemli bir kısmı yıllarca eski ve zayıf telefonlarla internete girmeye devam edecek. Bu yüzden:

• Sitenizi zayıf cihazlarda ölçün. Google'ın PageSpeed testi orta seviye bir telefonu ve yavaş bağlantıyı taklit ediyor; mobil puanınız düşükse ziyaretçi kaybediyorsunuz.
• Sayfa ağırlığını bütçeleyin. Az bellekli telefonlarda ağır sayfalar donuyor ya da kapanıyor; görsel, video ve kod için sınır koyun.
• Uygulama yerine web'i güçlendirin. Depolama alanı kısıtlı kullanıcılar uygulama indirmek yerine hızlı açılan web sayfalarını tercih ediyor.