Kanadalı haber yayıncıları Anthropic'e telif davası açtı

Kanada'nın önde gelen haber kuruluşları, yapay zekâ şirketi Anthropic'e ve Kanada'daki yan şirketine karşı Ontario'da bir dava açtı. Dava 6 Ekim'de mahkemeye sunuldu, 19 Ekim civarında kamuoyuna yansıdı. Davacılar arasında Toronto Star, The Globe and Mail, Metroland Media, Postmedia Network, PNI Maritimes ve The Canadian Press var. Yayıncılar, Anthropic'in içeriklerini Claude modelini geliştirmek için izinsiz kullandığını iddia ediyor. Anthropic yorum talebine yanıt vermedi.

Dava dilekçesi yalnızca telif ihlaline dayanmıyor. Yayıncılar, Anthropic'in sitelerinin kullanım koşullarını ihlal ettiğini, kopyalamayı sınırlamak için kurulan teknik koruma önlemlerini aştığını ve haksız kazanç elde ettiğini öne sürüyor. Dikkat çeken bir iddia daha var: dilekçeye göre Anthropic, kullanıcıların sorularına cevap vermek için içerikleri sürekli olarak, gerçek zamanlı biçimde de topluyor. Yani dava yalnızca geçmişteki eğitim verisini değil, bugün çalışan arama ve cevap özelliklerini de hedef alıyor.

Sektör yayını Broadcast Dialogue'un aktardığına göre yayıncılar, diğer taleplerin yanında ihlal edilen her eser için 20.000 Kanada dolarına kadar yasal tazminat istiyor. Dilekçede her yayıncının 2021'den bu yana yayımladığı yaklaşık eser sayıları da yer alıyor. Bu sayılar on binlerle ifade edildiği için, talep kabul edilirse toplam tutar çok yüksek olabilir; ancak yasal tazminatın nasıl hesaplanacağına mahkeme karar verecek.

Aynı yayıncılar, CBC'nin de katılımıyla, Kasım 2024'te OpenAI'a benzer bir dava açmıştı; o dava hâlâ sonuçlanmadı. ABD'de de yapay zekâ şirketlerine karşı çok sayıda telif davası sürüyor. Anthropic 2025'te ABD'de kitap yazarlarının açtığı bir davayı uzlaşmayla kapatmıştı. Şirket şu sıralar halka arza hazırlanıyor; bu tür davalar halka arz izahnamesinde risk faktörü olarak yer alıyor.

Teknik koruma önlemi, bir içeriğin kopyalanmasını sınırlamak için kullanılan teknik engeller; ödeme duvarları, bot engelleme sistemleri ve robots.txt kuralları bu kapsamda tartışılıyor. Kanada telif yasası bu önlemlerin aşılmasını ayrıca yasaklıyor. Yasal tazminat ise davacının gerçek zararını tek tek kanıtlamak zorunda kalmadan, yasada belirlenen aralıkta eser başına tazminat istemesine imkân tanıyan düzenleme.

Dava, haber kuruluşlarının yapay zekâ şirketleriyle ilişkisinin iki yöne evrildiğini gösteriyor: bir kısmı lisans anlaşmaları imzalıyor, bir kısmı mahkemeye gidiyor. Gerçek zamanlı içerik toplama iddiası özellikle önemli; çünkü yapay zekâ asistanları giderek arama motorunun yerini alıyor ve haber sitelerine giden trafik azalıyor. Mahkemenin bu konudaki yorumu, yapay zekâ cevaplarında kaynak gösterme ve ödeme modellerini doğrudan etkileyebilir.

Anthropic'in savunmasını sunması ve davanın ön aşamalarının tamamlanması aylar sürecek. Kanada'da "adil kullanım" yerine daha dar tanımlanmış "adil işlem" (fair dealing) istisnası geçerli; bu nedenle ABD'deki davalarda öne sürülen savunmaların Kanada mahkemelerinde aynı ağırlığı taşıması garanti değil. OpenAI'a karşı açılan benzer davanın seyri, bu dava için de yol gösterici olacak. Taraflar arasında bir lisans anlaşmasıyla uzlaşma ihtimali de masada.

İçerik üreten her işletme, yapay zekâ şirketleriyle ilişkisini bilinçli kurmalı:

• Kullanım koşullarını güncelle. Sitende içeriğin yapay zekâ eğitimi ve cevap üretimi için kullanımına ilişkin açık bir madde olsun.
• Bot politikanı belirle. robots.txt ile hangi yapay zekâ tarayıcılarına izin verdiğini, hangisini engellediğini bilinçli seç; görünürlük ile koruma arasında denge kur.
• Görünürlüğünü ölç. İçeriğinin yapay zekâ cevaplarında kaynak olarak görünüp görünmediğini düzenli kontrol et.